Luân Đôn
Thủ tướng John Russell đang đau đầu vì vấn đề Italy. Sau trận hội chiến Osa Venice, ông biết rắc rối đã đến, có lẽ quyền lợi của đế quốc Anh ở Italy sẽ khó mà giữ được.
"Thưa ngài Palmerston, cuộc chiến Osa sắp kết thúc, theo ngài chúng ta nên có lập trường như thế nào?" John Russell hỏi.
Ngoại trưởng Palmerston điềm tĩnh đáp: "Thưa Thủ tướng, chúng ta có nhiều lợi ích ở vương quốc Sardinia, để bảo đảm quyền lợi của đế quốc Anh, nhất định phải bảo vệ vương quốc Sardinia.
Tuy nhiên, thái độ của người Áo cũng cần cân nhắc. Cuộc chiến này do người Sardinia chủ động gây ra, họ phải trả giá cho việc đó!"
Thời đại này, chủ đề thế giới là Anh - Nga tranh bá. Đế quốc Anh chưa đến mức "ngưu bức" như sau này, đế quốc Áo cũng là một cường quốc, nên không thể tước đoạt quyền lợi của họ.
Bộ trưởng Henry John Temple cau mày nói: "Thưa ngài Palmerston, vấn đề là người Áo sẽ không từ bỏ ý định, không cường quốc nào dung thứ cho việc bị xâm phạm mà không phản ứng.
Lần này, người Sardinia đã chọc giận chính phủ Áo. Vì thế, họ không tiếc thỏa hiệp với người Pháp. Tình báo từ Paris cho thấy Pháp và Áo có thể đã ký kết mật ước.
Nếu Pháp và Áo liên thủ, vương quốc Sardinia sẽ biến mất, dù chúng ta phản đối cũng vô ích!"
Trong vấn đề Italy, Anh, Pháp, Áo có tiếng nói lớn nhất. Do vị trí địa lý, vùng Italy luôn là nơi Pháp và Áo tranh giành, người Anh đứng giữa điều giải, giữ thế cân bằng.
Để kiềm chế Pháp và Áo, từ thế kỷ 19, người Anh truyền bá tư tưởng thống nhất ở Italy. Sau cuộc đại cách mạng châu Âu, chính phủ Luân Đôn ủng hộ vương quốc Sardinia thống nhất Ialy.
Không nghi ngờ gì, lần này họ đã "chơi dại". Áo chỉ cần đưa một tay đã đánh tàn phế vương quốc Sardinia, thậm chí còn cấu kết với đối thủ là Pháp để chia cắt Italy.
Palmerston mỉm cười: "Thưa ngài Temple, mọi chuyện chưa tệ đến vậy. Nội bộ nước Pháp mâu thuẫn trầm trọng, họ thay chính phủ còn nhanh hơn phụ nữ thay váy.
Chủ trương của chính phủ trước không có nghĩa là chính phủ này cũng đồng ý. Nếu không được, ta có thể chờ chính phủ tiếp theo.
Chỉ cần ta gây áp lực ngoại giao, chính phủ Pháp sẽ không còn sức bành trướng ra ngoài. Không có người Pháp, Áo không dễ nuốt trôi vương quốc Sardinia đâu."
Nghe ví von của Palmerston, mọi người bật cười. Người Anh chưa bao giờ tiếc nụ cười khi chế nhạo kẻ thù truyền kiếp là Pháp.
Nếu Pháp và Áo liên thủ, không ai có thể ngăn họ chia cắt Italy.
Nhưng hiện tại, Pháp đang rối ren. Chính phủ cộng hòa mới thành lập vài tháng, đã thay mấy đời chính phủ.
Người Anh từng định nâng đỡ một chính phủ thân Anh, nhưng thấy tốc độ thay đổi chính phủ của Pháp, họ dừng lại.
Không còn cách nào, họ không theo kịp. Nước Pháp còn thường xuyên có cách mạng, các thế lực tranh giành.
Ai biết ai sẽ thắng?
Nếu đầu tư sai, lãng phí tài nguyên thì thôi, lại còn có thêm kẻ thù thì quá lỗ.
Thủ tướng Russell hỏi: "Thưa ngài Palmerston, Bộ Ngoại giao định thuyết phục chính phủ Áo thế nào? Nếu họ kiên quyết tiêu diệt vương quốc Sardinia, Bộ Ngoại giao có biện pháp gì?"
Ý ông rất rõ ràng, sự tham gia của đế quốc Anh vào vấn đề Italy chỉ giới hạn ở ngoại giao.
Không cần tính đến việc có đánh thắng hay không, việc trực tiếp xuất binh giúp vương quốc Sardinia là không thể. Trong chính sách cân bằng châu Âu, Áo cũng là một phần quan trọng trong chính sách đại lục của người Anh.
Palmerston suy nghĩ: "Thưa Thủ tướng, đế quốc Áo vừa trải qua nội loạn, cuộc nổi dậy ở Hungary vẫn chưa dập tắt, vấn đề quan trọng nhất của họ là giải quyết mâu thuẫn nội bộ.
Họ không có kế hoạch thôn tính vương quốc Sardinia. Thậm chí, mật ước Pháp - Áo có thể chỉ là ngụy trang. Lão cáo già Metternich rất khó đối phó, lần này vương quốc Sardinia sẽ phải "đại xuất huyết".
Nếu quyền lợi ở Italy không thể thỏa mãn người Áo, ta sẽ dùng quyền lợi ở Balkans để trấn an họ, để họ tranh giành quyền bá chủ Cận Đông với người Ottoman!"
Đây là cách đế quốc Anh thường làm - "di họa Giang Đông". Đế quốc Ottoman suy yếu nhưng chưa lộ rõ, bề ngoài vẫn là một cường quốc.
Habsburg và Ottoman là kẻ thù truyền kiếp, từ Trung cổ đến nay đã trải qua hàng trăm trận chiến lớn nhỏ, hận thù đã chôn sâu.
"Tình hình ở Cận Đông vốn đã phức tạp, nếu ta xúi giục Áo tham chiến, tình hình sẽ càng hỗn loạn. Nếu chính phủ Áo liên thủ với người Nga, ta có kiểm soát được không?" Bộ trưởng Henry John Temple nghỉ ngờ.
Áo và Ottoman là kẻ thù truyền kiếp, mâu thuẫn sâu sắc. Nếu đế quốc Anh ủng hộ, chính phủ Áo chắc chắn sẽ chèn ép kẻ thù này.
Nhưng Nga và Ottoman cũng là kẻ thù truyền kiếp. Nga và Áo lại là đồng minh. Nếu có kẻ thù chung, khó mà ngăn họ liên minh.
Palmerston giải thích: "Nga và Áo là đồng minh, nhưng ở Balkans, họ cũng có xung đột lợi ích.
Áo đã nhắm đến lưu vực sông Danube, còn người Nga thì tham lam vô độ. Việc họ xung đột chỉ là vấn đề thời gian. Đến lúc đó, liên minh Nga - Áo khiến ta đau đầu sẽ tự tan rã!"
Lợi ích luôn là chất xúc tác tốt nhất. Hiện tại, kẻ thù lớn nhất của người Anh là Nga, nhiều chính sách ngoại giao đều xoay quanh việc kiềm chế Nga.
Đánh bại Nga không dễ, không giống bất kỳ kẻ thù nào trước đây. Gấu Nga không chỉ có lục quân hùng mạnh, mà còn ở vị trí địa lý bất khả chiến bại ở phía đông châu Âu.
Để đánh bại Nga, phải phân hóa đồng minh, cô lập họ. Người Anh rất kiên nhẫn trong việc này.
...
Vienna
Sau chiến thắng ở Venice, Franz suy nghĩ về việc giải quyết hậu quả. Với Áo, vùng Italy như gân gà, ăn không ngon, bỏ thì tiếc.
Chiếm vương quốc Sardinia dễ, thống trị mới khó.
"Thưa ngài Metternich, người Pháp nói gì? Khi nào họ xuất binh?" Franz hỏi.
Vương quốc Sardinia khó thống trị, nhưng điều đó không ngăn cản ông dùng nó để "bẫy" người. Nếu dụ được người Pháp vào, đế quốc Anh sẽ không rảnh để nhìn chằm chằm Áo.