Viện binh Anh vừa mới đến bán đảo Balkans, còn chưa kịp tiếp quản toàn bộ khu vực phòng thủ, thì du kích Bulgaria đã phát động phản công toàn diện. Lần này, người Nga cũng phối hợp rất tốt, kiềm chế gắt gao liên quân ở tiền tuyến.
Sự thật chứng minh Plovdiv đúng là cái bẫy do người Anh giăng ra, định tiêu diệt chủ lực du kích Bulgaria ở đây. Có điều, bọn họ chỉ khống chế được giai đoạn đầu, chứ không thể kiểm soát kết cục.
Ngay khi giao tranh nổ ra, tình hình đã thay đổi. Hơn mười thành phố, bao gồm Plovdiv, đồng loạt bị du kích tấn công.
Phần lớn chỉ là nghi binh, nhưng chính sự rối loạn này đã làm lộ sơ hở khi người Anh chưa hoàn thành bố trí.
Không còn cách nào, dù quân Hy Lạp thực lực không đủ, nhưng thời điểm họ chọn quá tốt. Ai biết họ có thể tiến thẳng đến Constantinople hay không? Vì an toàn, đế quốc Ottoman buộc phải rút quân đi đối phó họ.
Quân phòng thủ thành không đủ, trong thành lại có nội gián dẫn đường, đánh nghỉ binh cũng có thể phá thành. Nếu những nơi này thất thủ, liên quân vùng Sofia sẽ lâm vào vòng vây. Tình thế nguy cấp, quân Anh chỉ có thể xuất binh tăng viện.
Hỏa lực của du kích Bulgaria quá yếu, chỉ đủ ức hiếp mấy đơn vị tuyến hai của Ottoman, chứ không thể đối đầu trực diện với quân Anh trên chiến trường.
Đánh không lại không có nghĩa là không có cách nào đánh. Quân Anh mới đến tiền tuyến, chưa giao chiến, chỉ huy ngạo mạn đã coi họ như dân thuộc địa.
Hiểu như vậy không sai, về lý thuyết, Bulgaria cũng có thể xem là thuộc địa của đế quốc Ottoman, chỉ là không trực thuộc.
Nhưng thực lực chênh lệch quá lớn. Du kích Bulgaria dù sao cũng được huấn luyện viên Nga và Áo đào tạo, cộng thêm sĩ khí cao, sức chiến đấu bùng nổ không hề yếu.
"Oanh" một tiếng, quân Anh đang hành quân lại bị du kích tập kích. Tiếng súng im bặt ngay sau đó, rõ ràng du kích đã rút lui.
Một sĩ quan trẻ mặt tái mét báo cáo: "Tướng quân, phía trước bị địch tập kích, hai binh sĩ tử trận, bảy bị thương!"
"Đây là lần thứ mấy chúng ta bị tập kích?" Thiếu tướng Oliver hỏi.
"Lần thứ mười tám!" Sĩ quan trẻ đáp nhỏ.
"Vậy còn phí lời gì, mau phái người đuổi theo!" Thiếu tướng Oliver ra lệnh.
Du kích Bulgaria gây thương vong không lớn, chỉ là số lần tập kích quá thường xuyên, làm chậm trễ tốc độ hành quân và đã kích sĩ khí.
Thiếu tướng Oliver không phải người chịu thiệt mà không trả, dĩ nhiên phải phản kích.
Vì không có kinh nghiệm tác chiến với du kích, phần lớn thời gian họ đuổi kịp thì địch đã bặt vô âm tín. Nếu xui xẻo, dọc đường còn gặp thêm phục kích.
Trong vòng giao tranh này, quân Anh không những không chiếm được lợi, mà còn lỡ mất thời cơ tốt nhất. Khi họ đến nơi, chủ lực du kích đã không còn dấu vết.
Ai cũng biết đại bản doanh của du kích Bulgaria ở dãy núi Balkans. Nhiệm vụ của thiếu tướng Oliver là tiêu diệt du kích.
Nhưng tiến vào dãy Balkans chẳng khác nào lấy đoản binh đánh trường kiếm. Đại quân khó hành động, pháo binh mất tác dụng. Trong môi trường này, tỷ lệ thương vong gần như 1:1.
Đổi một binh sĩ Anh lấy một du kích, thiếu tướng Oliver chưa phát điên đến mức đó. Nếu ông ta dám làm vậy, ngày ra tòa án quân sự không còn xa.
Thiếu tướng Oliver lần đầu chỉ huy tác chiến. Nếu không phải con ông cháu cha, ông ta đã không nhận nhiệm vụ xui xẻo này.
Các tướng lĩnh Anh đóng quân lâu năm ở bán đảo Balkans đều thà đổ máu ở tiền tuyến với người Nga, còn hơn vào rừng tiễu trừ du kích.
Với người Nga, quân Anh còn thấy được địch và sức chiến đấu nhỉnh hơn. Chỉ cần không bị địch vây công gấp mấy lần, nguy hiểm vẫn trong tầm kiểm soát. Với du kích, bên ngoài xem ra không nguy hiểm, du kích chắc chắn không đánh lại quân chính quy, nhưng vào rừng thì khác.
Thiếu tướng Oliver tự cho là có kế hay, bày mồi nhữ du kích Bulgaria sập bẫy.
Giờ thì kết quả rõ ràng, địch đã mắc lừa, tiếc là ông ta đánh giá cao tốc độ hành quân của quân Anh. Bị đánh lén, họ không thể kịp thời khép chặt vòng vây.
...
Plovdiv, thành trì chiến lược này đã thất thủ hơn nửa, quân giữ thành vẫn ngoan cường chống cự. Công kiên không phải sở trường của du kích, dù trong thành có nội ứng tiếp ứng, họ cũng không thể đoạt thành trong một hơi.
Chỉ huy du kích Edimir hạ lệnh: "Ra lệnh ngừng tấn công, dốc sức tìm kiếm vật liệu chiến lược. Cái gì mang đi được thì mang, không mang được thì đốt sạch, không để lại cho địch."
Chỉ huy trung niên tiếc rẻ: "Tư lệnh, nhiều của cải thế này mà đốt hết, có uổng quá không? Nếu chúng ta tổ chức dân phu cướp vận, vẫn có thể chở ra ngoài."
Edimir trừng mắt: "Đừng nói nhảm. Mang nhiều vật liệu thế, chúng ta chạy thế nào? Nếu bị quân Anh bám theo, quân ta dù tăng gấp mười lần cũng không phải đối thủ của họ!"
Hủy được số vật liệu này, Edimir đã hài lòng. Dù chưa chiếm trọn Plovdiv có hơi tiếc, nhưng về mặt chính trị, họ hoàn toàn có thể tuyên bố đã đánh hạ nơi này, để tranh thủ vị thế tốt hơn với người Nga.
Người Nga rất thực tế. Ban đầu, đãi ngộ của du kích Bulgaria chỉ đủ sống. Từ khi họ trực tiếp xé rách phòng tuyến quân Sardin, đột phá ra sau lưng địch, đãi ngộ của du kích đã tương đương quân Nga.
Tiếp tế hậu cần họ tạm thời chưa nhận được, nhưng người Nga vẫn cấp cho một lô vũ khí trang bị, chở đến qua đường mòn ở dãy Balkans.
Nhiều chỉ huy du kích, bao gồm Edimir, đã nhận được quân hàm chính thức của Nga. Giờ họ cũng là người có biên chế.
Fitzroy Somerset còn hứa hẹn, sau chiến tranh, nếu muốn nhập ngũ, họ đều có thể vào phiên hiệu chính thức của quân Nga, phụ trách đóng quân ở Bulgaria; nếu muốn giải ngũ, họ cũng có thể vào làm ở các ban ngành chính phủ, hưởng đãi ngộ tương xứng.
"Độc lập"? Đừng mơ nữa. Người Nga không đến đây làm từ thiện, khổ cực đánh lâu như vậy, không phải để Bulgaria độc lập.
Yêu cầu của người Bulgaria giờ không cao đến thế, quyền tự trị là mục tiêu cao nhất của họ. Phần lớn còn mong được Nga che chở, bảo đảm không bị Ottoman nô dịch.
Nhất là giới tôn giáo, càng là thân Nga điển hình, ôm kỳ vọng rất lớn vào việc Bulgaria gia nhập đại gia đình Nga.
Tương lai của Bulgaria, không phải là tỉnh, tỉnh tự trị, hoặc là gia nhập Nga dưới danh nghĩa công quốc tự trị. Tình hình cụ thể phải xem quyết định của chính phủ Sa Hoàng.
Điều kiện tiên quyết là Nga thắng cuộc chiến này. Nếu thua thì đừng nói gì hết, kẻ thất bại không có tư cách hưởng chiến lợi phẩm.
...
Sofia
Tại bộ chỉ huy liên quân, trung tướng Montes đã thầm chửi cả dòng họ thiếu tướng Oliver. Hố đồng đội đâu ai hố kiểu này, huống chi là hố người mình?
Nếu không vì ông ta bầy ra cái gọi là túi trận, trì hoãn thời gian tiếp phòng, du kích Bulgaria đã không thể thừa cơ đánh hạ ba thành phố hoặc một nửa trong vòng một tuần ngắn ngủi.
Thành phố toàn của người Ottoman, dù bị đánh hạ Montes cũng không quan tâm. Vấn đề là vật liệu tích trữ trong thành cũng là của họ.
Dù đế quốc Anh giàu có, không quan tâm mấy tổn thất nhỏ, cũng phải cân nhắc ảnh hưởng chính trị chứ?
Hậu quả trực tiếp là Montes không ngẩng mặt lên được trước mặt người Pháp. Ảnh hưởng sâu xa hơn là vùng Bulgaria càng thêm bất ổn, càng nhiều dân chúng thấy được hy vọng thoát khỏi ách thống trị của Ottoman, quay sang ủng hộ du kích.
"Truyền lệnh cho thiếu tướng Oliver, bảo ông ta lập tức thu phục đất đã mất, bảo đảm tuyến vận chuyển hậu cần của ta thông suốt." Montes ra lệnh.
Chuyện tiểu trừ du kích hãy để sau, không được thì để cho người Ottoman làm. Dù sao đây không phải đất của đế quốc Anh, Montes không quan tâm nhiều thế.
"Vâng!" Quan hầu đáp.
Khi hạ lệnh, Montes chưa chú ý đến nguy hiểm đã cận kề. Fitzroy Somerset đã bày binh bố trận cho trận quyết chiến.
Ban đầu, trên chiến trường Sofia, Nga có 73.000 quân + 20.000 du kích Bulgaria đấu với 50.000 quân Anh + 20.000 quân Sardin + 30.000 quân Ottoman. Thực lực hai bên ngang nhau.
Giờ thì quân Nga đã được bổ sung, tổng binh lực vẫn hơn 70.000. Trong khi đó, quân Ottoman trong liên quân đã không đủ 10.000. Trong 42.000 quân Anh chỉ có 35.000 ở tiền tuyến. Quân Sardin ngược lại còn 19.000.
Phải nói người Ý rất giỏi bảo toàn tính mạng. Trong các phe giao chiến, tỷ lệ thương vong của họ thấp nhất. Cuốn sổ tay bảo toàn tính mạng trên chiến trường mà Franz dày công biên soạn năm xưa giờ đã thấm nhuần trong quân Sardin.
Điều này có nghĩa là, khi viện binh liên quân bị du kích Bulgaria kiềm chế, quân Nga đã có ưu thế tuyệt đối trên chiến trường.
Quân Ottoman đã tàn phế, quân Sardin thì ra sức vẩy nước, quân Anh dù mạnh hơn cũng không chịu nổi gấp đôi quân Nga.
Ngày 27 tháng 12 năm 1852, dưới sự chỉ huy của Fitzroy Somerset, quân Nga phát động tấn công mạnh vào vùng Sofia.
Không giống những lần tấn công trước, lần này quân Nga đánh mạnh vào phòng tuyến quân Sardin. Từ khi du kích Bulgaria xông ra từ đây, Fitzroy Somerset đã nhận ra đây là điểm yếu trong phòng tuyến liên quân.
Chỉ tiếc là khi đó đã lỡ cơ hội. Để tránh người Anh vá lại chỗ hở này, về sau nơi này đã trở thành mục tiêu đánh nghỉ binh của quân Nga. Lần nào cũng pháo kích ầm1, nhưng thực tế không dốc sức.
Quân Sardin đối diện cũng phối hợp rất tốt, bắn súng lên trời là chuyện thường, hai bên làm ra vẻ đánh rất kịch liệt.
Montes bị lừa, thật cho rằng ban đầu quân Sardin chân ướt chân ráo đến, chưa quen thuộc địa hình, bị du kích tìm được đường nhỏ đột phá.
Thêm vào đó, binh lực khan hiếm, người Sardin dường như lại phấn đấu vươn lên, đánh hăng hái trên chiến trường, đứng vững trước tấn công của Nga, ông ta đã không cho quân Anh cùng họ liên hiệp phòng thủ.
Về lâu dài, cách làm của Montes là đúng. Nếu quân Anh và Sardin cùng phòng thủ, có lẽ chi quân tinh nhuệ này của Anh sẽ sớm tàn phế.
Mantova không phải tướng giỏi, nhưng chắc chắn là cấp trên tốt. Để giảm tỷ lệ thương vong, ông ta nhấn mạnh an toàn là trên hết, được binh lính rất kính yêu.
Trong mắt lính Sardin, đây không phải cuộc chiến của họ, ra chiến trường chỉ để kiếm tiền. Cho nên họ luôn vẩy nước được thì tuyệt đối không dốc sức.
Tướng Mantova biết rõ điều này. Chi quân này là vốn chính trị của ông ta để trở về vương quốc Sardinia sau này, thu phục lòng quân là việc phải làm.
Dẫn mọi người đánh thắng trận, cướp đoạt chiến lợi phẩm phát tài, ông ta không làm được. Vậy thì chỉ có dẫn mọi người bảo toàn tính mạng, một vị tướng coi trọng sinh mạng binh lính cũng sẽ được hoan nghênh.
Giờ thì phiền phức lớn rồi, người Nga không ngờ không phối hợp, Mantova nhức đầu. Bỏ phòng tuyến mà chạy trốn ư? Nghĩ thì dễ, nếu làm thật, đám người Anh nổi điên chắc sẽ đập chết ông ta.
Đồng minh thì sao chứ? Chẳng lẽ vương quốc Sardinia ngoài kháng nghị ra, còn làm gì được người Anh?
Một sĩ quan trung niên đề nghị: "Tướng quân, hay là chúng ta mở một lỗ hổng ở chỗ giáp ranh với phòng tuyến quân Anh, cho người Nga qua, coi như sau chiến tranh người Anh gây sự, chúng ta cũng có thể đổ trách nhiệm cho họ."
Ngày ngày bị người Anh sai khiến, người Sardin cũng có tính khí. Sự chênh lệch trong đãi ngộ càng làm gia tăng bất mãn.
Trên danh nghĩa, khoản cấp dưỡng đều giống nhau, nhưng khi đến nơi, người Anh luôn có được rau củ quả, khoai tây, bánh mì...
Vì số lượng có hạn, chỉ có chỉ huy Anh mới được nhận, dĩ nhiên không có phần của họ.
Ngay cả tướng Mantova, đãi ngộ cũng không hơn bao nhiêu. Muốn cải thiện bữa ăn, cũng phải móc tiền túi hối lộ quan tiếp tế người Anh.
Họ không phải không kháng nghị với người Anh, nhưng đám quan liêu Anh lôi ra hợp đồng hai nước đã ký, trên đó viết rõ: Đế quốc Anh bảo đảm hậu cần cho 20.000 lính Sardin.
Nếu nói là "lính", vậy họ chỉ được hưởng đãi ngộ của lính. Với các sĩ quan Sardin, việc bị đánh đồng với lính không chỉ là vấn đề đãi ngộ, mà còn là sỉ nhục nhân phẩm.
Trong tình hình này, e là trung tướng Montes, chỉ huy liên quân, cũng không làm gì được.
Quan liêu Luân Đôn không phải người ông ta có thể chọc vào. Họ đều làm theo quy định, hoàn toàn phù hợp luật pháp Anh, khiếu nại lên nước cũng vô dụng.
Không được ở Luân Đôn, liệu có thể để người Ottoman cung cấp chút gì không?
Rõ ràng là không thể. Nhìn tình hình quân đội Ottoman thì biết, trừ chỉ huy cấp cao được bảo đảm đãi ngộ, lính ở tầng dưới còn phải nhờ quân Anh tiếp tế.
Nếu không phải đám quan liêu Luân Đôn máy móc, vẫn luôn phát tiếp tế theo số lượng tiêu chuẩn lúc lên đường, Montes đã chia bớt thịt bò khô và bánh quy cho quân Ottoman. Giờ lính Ottoman ở tiền tuyến vẫn phải đói bụng đánh trận.
Mantova lắc đầu: "Không thể làm vậy. Nếu sau này bị truy ra, chúng ta cũng khó thoát liên can. Trách nhiệm đánh mất phòng tuyến chúng ta không gánh được, việc này sẽ ảnh hưởng đến danh dự quốc gia."
Hố đồng đội thì được, nhưng phải có kỹ xảo, nếu không khéo sẽ tự mình góp vào. Loại chuyện không có kỹ thuật, trực tiếp buông phòng tuyến thế này, Mantova sẽ không làm.
"Vậy phải làm sao? Nga đánh mạnh thế, chúng ta tổn thất nặng nề, e là không trụ được bao lâu." Một sĩ quan cười khổ.
Mantova nhướng mày, nói nhỏ: "Cuộc chiến này không đánh nổi nữa, chúng ta không cần thiết ở lại bán mạng cho người Ottoman.
Ra lệnh cho bộ đội bỏ cứ điểm tiền tiêu, tiện thể vứt tài liệu bố trí quân Anh ở chiến trường, ghi chú rõ ràng một chút.
Nhớ phải dùng tiếng Bulgaria, dù sao người Nga cũng đọc hiểu. Cái nồi này chỉ có thể đổ cho người Ottoman, trong quân đội họ có gián điệp Nga là chuyện thường.
Có được tài liệu đến mức này, người Nga chắc chắn sẽ chuyển trọng điểm tấn công. Một khi phòng tuyến thất thủ, chúng ta hãy co cụm binh lực, rút vào vùng Kosovo, rồi từ vùng Macedonia trở về Thrace."
Rõ ràng ông ta đã chuẩn bị từ trước, ngay cả đường rút lui cũng đã hoạch định xong. Nếu người Anh giỏi, ngăn được Nga tấn công thì tốt, thanh tra quân Nga trong liên quân đi!
Đối tượng nghi ngờ số một chính là quân Ottoman. Về lý thuyết, quân Anh và Sardin đều là người ngoài, người Nga căn bản không có thời gian thẩm thấu.